Category Archives: Newid Hinsawdd

Cefnogwn 350.org yn erbyn grym Exxon yng Nghyngres yr Unol Daleithiau

Rydym yn byw mewn cyfnod eithriadol o gythryblus gyda bygythiadau Trump, Brexit, terfysgaeth, globaleiddio, rhyfela, tlodi a newyn enbyd, symudiadau poblogaeth dirdynnol o drist a phroblemau anferth eraill.

Ond er y rheidrwydd arnom i ymateb i’r pynciau difrifol hyn, y perygl yw ein bod wedi anghofio mai’r cyd-destun i’r cyfan yw bod cynhesu byd-eang yn carlamu ymlaen. Wrth i ddynoliaeth gredu bod pethau eraill i’w delio â nhw’n gyntaf, dyw prosesau’r Ddaear ddim yn oedi.

350.org mudiad dad fuddsoddi

Ledled y byd mae pobl yn ymgyrchu i dynnu buddsoddiadau allan o ddiwydiannau, fel Exxon, sy’n llosgi carbon gan achosi cynhesu byd-eang.

Cyhoeddodd gwyddonwyr NASA bod cyfartaledd tymheredd y blaned yn ystod pob un o fisoedd 2016 hyd yn hyn wedi torri pob record flaenorol. Yn America, rhybuddiodd yr Arlywydd Obama am beryglon y tywydd eithriadol o boeth sy’n llethu pobl ar draws y wlad. Yn Kuwait, mesurwyd tymheredd o 129.4oC, yr uchaf a gofnodwyd yn hemisffer y dwyrain.

Diolch i’r Athro Siwan Davies, y gwyddonydd o Brifysgol Abertawe, am ein hatgoffa ni yn dawel ac awdurdodol yn ei chyfres bwysig a gafaelgar, Her yr Hinsawdd, ar S4C bod yr iâ yn toddi, bod y moroedd yn codi, bod pobl yn dioddef. Diolch byth, dyma ni yng Nghymru, ac yn yr iaith Gymraeg, yn cael ein hannog yn effeithiol iawn i addasu’n bywydau er mwyn gwarchod y byd a’u holl ffurfiau byw. Parhau i ddarllen

‘Profiad pen y mynydd’ gydag ynni glân ar Fynydd y Gwrhyd?

Cefnogwyr fferm wynt Mynydd y Gwrhyd ar y safle gyda menter Awel Aman Tawe

Cefnogwyr fferm wynt Mynydd y Gwrhyd ar y safle gyda menter Awel Aman Tawe

Fe gethon ni brofiad pen y mynydd neithiwr, Charlotte a minnau’n rhan o griw hoff, gytun. Ond nid ‘profiad pen y mynydd’ fel byddai’r traddodiad capel yn edrych arno. Nid ymweliad yr ‘Ysbryd Glân’ gawson ni – am wn i – ond ninnau’n ymweld yn llawen â lleoliad Ynni Glân y dyfodol.

Peirianwyr Raymond Brown, Pen-y-bont ar Ogwr, yn esbonio'r gwaith i'r criw.

Peirianwyr Raymond Brown, Pen-y-bont ar Ogwr, yn esbonio’r gwaith i’r criw.

Roedden ni ar ben mynydd go iawn, sef Mynydd y Gwrhyd uwch Cwm Tawe. Ac roedd hi’n noson ysblennydd o hafaidd gyda golygfeydd ardderchog o’r copaon i’r môr. Fel cefnogwyr i fenter leol, gydweithredol Awel Aman Tawe, roedden ni’n cael ymweld â safle’r fferm wynt y bu’r fenter yn ymgyrchu i’w sefydlu ers 17 mlynedd. (Awel.coop)

Hywel gyda Dan McCallum, pennaeth Awel Aman Tawe.

Hywel, Y Papur Gwyrdd, gyda Dan McCallum, pennaeth Awel Aman Tawe.

Wrth i lafnau tyrbinau eraill droi’n osgeiddig yn yr awelon ar lethrau cyfagos, esboniodd y peirianwyr y cyfan i ni am brosiect Mynydd y Gwrhyd o’u safbwynt nhw. Gwthio ‘mlaen i baratoi’r safle maen nhw ar hyn o bryd, gan edrych ymlaen at gyrhaeddiad y ddau dyrbin o’r Almaen i borthladd Abertawe, at eu symud oddiyno i’r safle, at ddydd mawr codi’r tyrrau (gan obeithio, yn eironig, na fydd gormodedd o wynt), ac at ddydd cynhyrchu trydan glân, adnewyddol, am y tro cyntaf tua’r Nadolig.

Ond yn ogystal â’r peirianwyr o gwmni Raymond Brown o Ben-y-bont ar Ogwr, roedd swyddogion Menter Awel Aman Tawe o Gwmllynfell yno hefyd i’n croesawu fel buddsoddwyr. Ar y blaen oedd Dan McCallum ac Emily Hinshellwood, sef y ddau a fu’n ysbrydoli gweithgareddau Awel Aman Tawe ers y cychwyn – gan roi lle mor flaenllaw, gyda llaw, i’r iaith Gymraeg. Wrth ymladd y frwydr hir am ganiatad i godi’r fferm wynt, buon nhw’n gwthio ymlaen gyda phrosiectau ynni adnewyddol eraill gan osod paneli haul ar amrywiaeth o adeiladau lleol yng Nghwm Aman, Dulais a Thawe.

Bu’r frwydr hon am y fferm wynt yn hir oherwydd gwrthwynebiad criw cymharol fychan. Parhau i ddarllen

Plaid Cymru: ‘Newid hinsawdd yw’r sialens fwyaf i ddynoliaeth’

MAE gwefan Y Papur Gwyrdd yn croesawu’r ymrwymiad a wnaed ar bwnc newid hinsawdd gan Blaid Cymru yn ei Maniffesto ar gyfer Etholiad y Cynulliad Cenedlaethol a gynhelir ar Ddydd Iau, Mai 5.

Dyma’r datganiad a gaed ar dudalen 132 o’r Maniffesto gan Llyr Gruffydd, Gweinidog Amgylcheddol Cysgodol Plaid Cymru:Plaid Green

Mae Plaid Cymru’n cydnabod mai newid hinsawdd  yw’r sialens fwyaf sy’n wynebu dynoliaeth.

Fe chwaraea Llywodraeth Plaid Cymru ei rhan lawn wrth gwrdd â’r her yma.

Mi sicrhawn ni fod Cymru’n cyflawni’i thargedau gostwng statudol, a gwneud hynny sy’n dwyn budd economaidd yn ei sgîl drwy dechnoleg newydd a mantais y cyntaf-i-symud.

Hefyd mi sicrhawn bod ein targedau’n cael eu hadolygu’n gyson i sicrhau’u bod yn ddigonol.

Bydd Llywodraeth Plaid Cymru’n rhwystro cracio heidrolig (‘ffracio’) ac ecsbloetio unrhyw fathau eraill o nwy anghonfensiynol yng Nghymru unwaith i’r pwerau gael eu datganoli i Gymru.

Yn y cyfamser mi ddiweddarwn ganllawiau cynllunio i gynnwys Nodyn Cyngor Technegol ar nwy anghonfensiynol.

Rydyn ni’n gwrthwynebu prosiectau llosgi ynni o faint mawr a chymhorthdal cyhoeddus i losgyddion.

Ni chefnogwn ni ddim datblygu ynni niwclear mewn lleoliadau newydd.

Mi wrthwynebwn ddefnyddio peilonau drwy Barciau Cendlaethol ac Ardaloedd o Brydferthwch Naturiol, gan annog defnyddio ceblau dan ddaear a than y môr i gario trydan lle bo’n bosibl.

Fe wrthwyneba Plaid Cymru unrhyw ddatblygu newydd ar lo brig.

Mi geisiwn hefyd atebion cadarnach o lawer i gwestiwn adfer safloedd glo brig a gafodd eu gadael, gan weithredu’n gyfreithiol ac adolygu rheoliadau yn ôl yr angen.

Ond mi geisiwn hefyd gefnogi awdurdodau lleol nad oes gyda nhw’r arbenigedd i reoli safleoedd yn ddigonol, gan roi cymunedau a’u lles nhw yn gyntaf.

Bu Plaid Genedlaethol Cymru yn rhyngwladol yn ogystal ag yn genedlaethol ei natur o’r cychwyn cyntaf, gan gefnogi Cynghrair y Cenhedloedd rhwng y rhyfeloedd mawr a’r Cenhedloedd Unedig wedi’r Ail Ryfel Byd. Mae’n parhau’n gefnogol, hefyd, i’r Undeb Ewropeaidd.

Mae datganiad clir y Blaid yn ei Maniffesto yn dangos ymhellach ei bod am i Gymru gydnabod ei chyfrifoldebau fel cenedl wrth wynebu bygythiad mawr newid hinsawdd i ddynoliaeth.

Dywedwn eto bod Y Papur Gwyrdd yn croesawu’r datganiad hwn gan Blaid Cymru.

http://www.plaid2016.cymru/manifesto

Angen i gylchgrawn leisio ofnau gwyddonwyr am newid hinsawdd

Stori ydy hon am wyddonydd digalon, a chylchgrawn Cymraeg pwysig. Y cefndir yn gyntaf …

Ar 10 Fai, 2000, dywedodd y diweddar Athro Phil Williams A.C. wrth sesiwn o’n

Dr Phil Williams, gwyddonydd ac Aelod Cynulliad Plaid Cymru a rybuddiodd am beryglon cynhesu byd-eang 16 mlynedd yn ol.

Dr Phil Williams, gwyddonydd ac Aelod Cynulliad Plaid Cymru a rybuddiodd am beryglon cynhesu byd-eang 16 mlynedd yn ol.

Cynulliad Cenedlaethol fod gwyddonwyr, fel yntau, mewn panig – “panig rhesymegol, cyfrifol”, meddai – wrth iddynt ofni peryglon cynhesu byd-eang a newid hinsawdd.

Ar 21 Orffennaf, 2015, rhybuddiodd gwyddonwyr blaenllaw y Royal Society aruchel mewn communiqué arbennig fod cynhesu byd-eang bellach yn golygu bod dynoliaeth yn wynebu sefyllfa eithriadol o ddifrifol:

‘Mae llawer o systemau eisoes dan bwysau o ganlyniad i newid hinsawdd. Byddai codiad o fwy na 2oC uwch lefelau [tymheredd] cyn-ddiwydiannol yn arwain at risg gynyddol o dywydd eithafol a byddai’n gosod mwy o ecosystemau a diwylliannau mewn perygl sylweddol.

‘Ar, neu yn fwy na 4oC byddai’r risgiau’n cynnwys difodiant sylweddol rhywogaethau, ansicrwydd bwyd byd-eang a rhanbarthol, a newidiadau sylfaenol i weithgareddau dynol sydd heddiw’n cael eu cymryd yn ganiataol.’

Cefnogwyd y communiqué gan 24 o gymdeithasau gwyddonol amlycaf gwledydd Prydain, gan gynnwys Cymdeithas Ddysgedig Cymru.

Ac ar Ragfyr 11, 2015 – er mawr syndod  – dangosodd arweinwyr 195 gwlad ar ddiwedd Cynhadledd Newid Hinsawdd Paris eu bod hwythau bellach yn derbyn gwir faint y bygythiad sy’n ein hwynebu. Y canlyniad oedd iddynt arwyddo cytundeb gyda’r nôd o geisio cyfyngu cynhesu byd-eang i godiad nid yn unig o ddim mwy na 2oC ond o yn agosach at ond 1.5oC o gymharu â chychwyn y Chwyldro Diwydiannol. Rhaid oedd torri allyriadau CO2 yn llym.

Pawb wedi deall, felly? Pawb yn bwrw ati i droi cefn ar effaith ddinistriol ein ffyrdd arferol o fyw ar y blaned, i lunio polisïau i warchod y systemau naturiol sy’n ein cynnal ni, i gofleidio meddylfryd newydd o barchu’r Ddaear yr ydym yn teithio arni mewn modd mor wyrthiol?

Wel, nage, yn ôl yr Athro Deri Tomos, Prifysgol Bangor, y cyfeirion ni ato uchod fel y ‘gwyddonydd digalon’.  Parhau i ddarllen

Darlithoedd cyhoeddus gan yr Athro Gareth Wyn Jones

Llongyfarchiadau i wefan Llen Natur ac i Duncan Brown yn benodol am eu gwaith pwysig wrth barhau i geisio darbwyllo pobl ynghylch bygythiad Cynhesu Byd-eang a Newid Hinsawdd.

A llongyfarchiadau, hefyd, i bapur wythnosol Y Cymro am gyhoeddi erthygl bwerus gan Duncan fel prif stori eu tudalen blaen ar Ragfyr 29, sef ‘Boddi’r byd – gwirionedd annifyr ac anghyffyrddus am ein tywydd a’n hinsawdd’.

Mae gwefan Y Papur Gwyrdd yn falch i hysbysu’r darlithoedd a’r trafodaethau gan yr Athro Gareth Wyn Jones sydd i’w cynnal dan nawdd Llen Natur a Chanolfan Bro Llanwnda yn Llanwnda, Caernarfon, ar Chwefror 4 a 18. Gweler y poster sydd gyda’r post hwn am y manylion. Gobeithio bydd y ganolfan yn llawn dop.

[Gweler hefyd erthyglau’r Gareth Wyn Jones ar dudalen arbennig o’r wefan hon.]

Poster Darlithoedd Gareth Wyn Jones Chwef 2016

Cynhadledd Paris – rheswm dathlu? Ynteu brawychu?

RHESWM dathlu oedd i 195 o wledydd gytuno yng Nghynhadledd Newid Hinsawdd Paris bod rhaid cadw tymheredd atmosffer y cyfanfyd rhag codi mwy na 20C yn uwch na’r cyfnod cyn y Chwyldro Diwydiannol.

Ond i ninnau, yn eironig, rheswm brawychu oedd iddynt fynd ymhellach na hynny. Syndod na ddisgwylid gan y mwyaf pybyr ymhlith ymgyrchwyr yr amgylchedd oedd i arweinwyr y gwledydd fynnu datgan hefyd y dylid anelu at gadw’r codiad i ddim mwy na 1.50C.

Ond pam? – Pam brawychu ac nid dathlu wrth i nod yr atalfa ar nwyon tŷ gwydr, a’r cynhesu cysylltiedig, gael ei chodi’n uwch nag y gobeithiwyd?

Ban KI-Moon UN Paris conference closing Rhag 12 2015

Wrth i Gynhadledd Newid Hinsawdd Paris ddod i ben gyda chytundeb heriol a dewr, Ysgrifennydd Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig, Ban Ki-Moon, gyda Christiana Figueres, pennaeth Fframwaith Newid Hinsawdd y CU, a Laurence Fabius, Gweinidog Tramor Ffrainc a Llywydd y cynhadledd.

Yr ofn y tu ôl i’n brawychu ninnau oedd bod hyn wedi’i gytuno gan wleidyddion yn cynrychioli’r 195 gwlad, nid gan wyddonwyr neu arbenigwyr eraill, ond gan wleidyddion.

Dyma bobl sydd, fel arfer, yn gorfod gosod pryderon eu llywodraethau yn gyntaf, pobl sydd yng ngafael sefydliadau a gwasanaethau sifil eu gwledydd,sydd dan ddylanwad parhaus y diwydiannau carbon grymus ers y 1970au, sydd dan lach cegau mawr a meddyliau gwag ac obsesiynol y Gwadwyr Newid Hinsawdd ar draws y cyfryngau, ie, gwleidyddion normal yn siglo yn eu pwyllgorau a’u cynadleddau yn ôl awelon polau piniwn beunyddiol.

Serch hyn i gyd, roedd y gwleidyddion a’u timau ym Mharis wedi rhybuddio’r byd bod y Cynhesu Byd-eang sy’n ein hwynebu yn galw am fwy o lawer o ymateb gennym os oes rhywfaint o gyfyngu i fod arno.

Hynny yw, rhoesant eu sylw llawn – mewn sawl cyfarfod rhag-baratoadol ar ben y gynhadledd ei hun – i’r esboniadau gwyddonol o’r hyn sy’n digwydd i systemau naturiol y Ddaear. Ac fe gawsant eu syfrdanu. Gwelsant wir ddifrifoldeb y perygl. A dyna sydd wedi ein brawychu ni.

Al Gore Paris UN Conference closing Rhag 2015

Cyn Is Arlywydd yr Unol Daleithiau, Al Gore, a Segolene Royal, Gweinidog Ecoleg Frainc, yn croesawu’r cytundeb.

Nid oes modd gwadu bellach. Y cwestiynau yw pa mor ddrwg fydd effeithiau Newid Hinsawdd, beth a allwn ei wneud i leihau ar yr allyriadau carbon a’r nwyon tŷ gwydr eraill sy’n ei achosi, a sut awn ati i warchod cymunedau dynol – yn ddinasoedd mawr a phentrefi man – ledled y Ddaear yn erbyn llifogydd, sychder, codiadau mewn lefelau’r môr ac ati.

Ledled gwledydd Prydain mae’r Gaeaf hwn, eto, yn profi’n Aeaf o lifogydd enbyd. Clywn am dywydd eithafol, hefyd, mewn gwledydd eraill ledled y byd. Mae’n digwydd.

Na, nid dathlu ond brawychu. O ganlyniad, ffarweliwn â phob Pollyana o obaith di-sail. Taflwn ein hunain – yn Gymraeg os gallwn – i hybu mudiadau fel Cyfeillion y Ddaear, Greenpeace a 350.org sy’n ymgyrchu er gwarchod dynolryw, a byd natur yn gyfan, fel ein prif flaenoriaeth.

Addaswn ein bywydau personol fel ein bod yn cyfrannu llai at y cynhesu mawr ac yn defnyddio llai ar adnoddau’r Ddaear.

A gwasgwn ar wleidyddion lleol i wynebu realiti Cynhesu Byd-eang a Newid Hinsawdd. Apeliwn arnynt i ymateb yn greadigol ac yn ddewr i rybudd dwys cynrychiolwyr y 195 gwlad yng Nghynhadledd hanesyddol Paris yn Rhagfyr 2015. Mae’n hwyr yn y dydd.

Ar drothwy cytundeb o bwys enfawr – neu siom arall? Ond nid pawb sy’n malio!

YN rhifyn Hydref- Tachwedd 2009, roedd hen gylchgrawn papur Y Papur Gwyrdd yn rhoi sylw canolog i Gynhadledd Newid Hinsawdd y Cenhedloedd Unedig oedd i’w chynnal yn ninas Copenhagen ym mis Rhagfyr.

Roedd llawer o optimistiaeth y byddai cytundeb cadarn a llym i dorri allyriadau carbon y cael ei gadarnhau yn y gynhadledd honno. Ond roedd y pennawd ar ein clawr yn adllewyrchu ein hamheuon ni: ‘Cyfarfod pwysicaf dynoliaeth: Wedi’r trafod hinsawdd – gwen neu ddagrau i For-forwyn Fach Copenhagen?’

A siom enfawr a fu: dim cytundeb i dorri dim ar allyriadau, a’r trafodaethau ymhlith arweinwyr y gwledydd ar chwal. Cyfrifir cynhadledd Copenhagen fel un o fethiannau mwya’r mudiad i ddeall a gwarchod y systemau naturiol sy’n cynnal dynoliaeth.

Ond, fe gafwyd un cytundeb o bwys – sef nodi nad ddylid mynd y tu hwnt i gynnydd o 2 gradd centigradd yn nhymheredd atmosoffer y Ddaear ers y Chwyldro Diwydiannol gan y byddai hynny’n achosi anrhefn hinsawdd.

A dyma ni ym mis Rhagfyr 2015 yn falch iawn i ddeall – er gydag ofnau naturiol – bod cytundeb go iawn ar fin cael ei lofnodi o fewn y dydd nesaf yng Nghynhadledd Newid Hinsawdd Paris i dorri allyriadau carbon fel na fydd y tymheredd yn codi mwy na nid 2.0 gradd ond o 1.5 gradd!

Mae hyd yn oed awgrymu cyfyngiad i 1.5 gradd o gynnydd yn lle 2.0 yn arwydd bod arweinwyr gwleidyddol yn ei dallt hi o’r diwedd – yn deall difrifoldeb y rhybuddion sy’n cael eu datgan mor daer gan wyddonwyr arbennigol ynghylch Cynhesu Byd-eang a Newid Hinsawdd.

Gobeithiwn o waelod calon mai dyna fydd canlyniad Cynhadledd Paris, gan gysylltu’r ddinas honno gyda Gobaith yn lle’r tristwch enbyd ddaeth yn sgil y saethu a’r llofruddio creulon gaed yno yn ddiweddar.

Ond nid pawb sy’n gweld pethau fel ninnau. Nid pawb sy’n malio. Siom oedd gorfod gosod nodyn fel hyn ar Facebook y bore heddiw wedi clywed y sylw a roddwyd i’r pwnc tyngedfennol hwn ar rhaglen Post Cynnar Radio Cymru:

‘Anghyfrifol o Radio Cymru i drin Newid Hinsawdd fel adloniant bore ‘ma. Cawsant dipyn o hwyl trwy gael David Davies, AS Mynwy a Gwadwr Newid Hinsawdd, i ‘drafod’ y pwnc gyda’r Athro Gwyn Vaughan Prifysgol Mancenion. /  Irresponsible of Radio Cymru to treat Climate Change as entertainment this morning. They had a bit of fun by getting David Davies, Monmouth MP and notorious Climate Change Denier, to ‘discuss’ with Prof Gwyn Vaughan of Manchester University!  Job done Radio Cymru?’

Gobeithiwn am gydcord ar sail gwybodaeth a deallusrwydd ym Mharis, cydgord allai weddnewid er gwell dyfodol pobl y Daear a holl ffurfiau amrywiol byd natur.

 

 

Rhybudd Obama: Gallwn fod yn rhy hwyr gyda Newid Hinsawdd

“DYMA un o’r pynciau prin hynny sy’n golygu, oherwydd ei feintioli, oherwydd ei ehangder, os nad ydym yn ei gael yn iawn, efallai na fyddwn yn gallu ei droi ’nôl. A fyddwn ni ddim yn gallu addasu’n ddigonol. Mae’r fath beth â bod yn rhy hwyr pan ddaw hi i Newid Hinsawdd.”

Yr Arlywydd Barack Obama: "Nid problem i genhedlaeth arall yw Newid Hinsawdd."

Yr Arlywydd Barack Obama: “Nid problem i genhedlaeth arall yw Newid Hinsawdd.”

Dyna rybudd iasoer yr Arlywydd Barack Obama wrth gyhoeddi cynlluniau newydd i gwtogi ar allyriadau nwyon tŷ gwydr diwydiannau ynni yr Unol Daleithiau.

Cyfeirio oedd Arlywydd Obama at y ffaith bod llawer o wyddonwyr yn ofni mai Cynhadledd Newid Hinsawdd y Cenhedloedd Unedig ym Mharis – fis Rhagfyr nesaf – fydd y cyfle olaf i wledydd weithredu o ddifrif i ffrwyno cyfraniad dynoliaeth at y prosesau sy’n cynhesu’r Ddaear mor beryglus.

Rhybudd gwyddonwyr ers hir amser yw bod rhaid cyfyngu ar y codiad yn nhymheredd atmosffer y Ddaear – i lai na 2˚C o gymharu a lefelau cyn-ddiwydiannol.

Os gadawn i’r cynydd fynd yn uwch na 2˚C, yr ofn yw y bydd systemau naturiol y blaned yn troi’n anghyfeillgar iawn i ddynoliaeth. Mae cylchgrawn New Scientist am fis Awst yn dangos bod 4 allan o’r 5 prif astudiaethau arbennigol yn dangos ein bod eisoes wedi cyrraedd 1˚C yn uwch na’r ffigwr cyn-ddiwydiannol hwnnw (tua 1850-1899).

Mae’r disgwyl y bydd El Nino newydd y Môr Tawel yn profi’n anarferol o gryf eleni yn rheswm arall i gredu y bydd cynhesu’r Ddaear yn cyflymu. Disgwylir mai 2015 fydd y flwyddyn boethaf ers dechrau’r cyfnod diwydiannol (gan chwalu unwaith ac am byth yr honiadau dwl y daeth ‘Newid Hinsawdd i ben ym 1998’!).

Wrth baratoi at Gynhadledd Paris, felly, mae’r Arlywydd Obama wedi datgan ei fod am weld allyriadau nwyon tŷ gwydr yr Unol Daleithiau yn disgyn gan 32% erbyn 2030, o gymharu a lefelau 2005. Byddai hynny’n golygu cau cannoedd o bwerdai trydan sy’n llosgi glo a llawer iawn o byllau glo.

Yn naturiol, mae diwydiant glo America – a’u lobïwyr gwleidyddol – yn gandryll o wrthwynebus i’r cynllun. Felly, hefyd, ymgeiswyr Arlywyddol y Gweriniaethwyr sy’n gwadu newid hinsawdd. Beth bynnag am stormydd newid hinsawdd, mae America’n wynebu stormydd gwleidyddol chwerw iawn yn ôl patrwm cyfoes y wlad honno. Parhau i ddarllen

Delwedd

Undod i’w groesawu ar Newid Hinsawdd

Cytundeb bod systemau naturiol y Ddaear yn cael eu newid can weithgarwch dynol

Cytundeb bod systemau naturiol y Ddaear yn cael eu newid can weithgarwch dynol

SÊR stormydd plentynnaidd San Steffan yw David Cameron, Ed Miliband a Nick Clegg. Llongyfarchiadau iddynt, felly, am roi eu nonsens o’r neilltu ar ddechrau’r ymgyrch etholiadol i gyd-ddatgan rhybudd a her ynghylch Newid Hinsawdd.

“Newid hinsawdd yw un o’r bygythiadau mwyaf difrifol sy’n wynebu’r byd heddiw,” meddant yn unol.

http://www.theguardian.com/environment/2015/feb/14/cameron-clegg-and-miliband-sign-joint-climate-pledge

Mae’r unfrydedd barn annisgwyl hwn yn arwydd bod pryder go-iawn wedi treiddio i ganol y ‘sefydliad’ sy’n ein rheoli: pryder bod gweithgarwch dynol yn achosi newidiadau pellgyrhaeddol i systemau naturiol ein planed a bod hyn yn fygythiad i ni gyd. Arwyddocaol iawn oedd y croeso eang a gafwyd i’r datganiad, gan gynnwys yn rhyngwladol.

Da nodi geiriau clir y triawd rhyng-bleidiol Llundeinig bod rhaid creu byd carbon isel er mwyn ceisio ffrwyno’r nwyon tŷ gwydr sy’n achosi Cynhesu Byd-eang. A bod rhaid i’r tair plaid barhau i gydweithredu beth bynnag fydd canlyniad yr etholiad ar Fai 7.

Yn benodol, maen nhw’n pwyntio at Uwch-gynhadledd Hinsawdd Paris, fis Rhagfyr nesaf, fel cyfle i selio cytundeb i gyfyngu ar allyriadau CO2 yn y gobaith y bydd cynnydd tymheredd y Ddaear yn aros dan 2 radd C. Parhau i ddarllen

Dathlu paneli haul menter gydweithredol Egni

ROEDDEN ni’n falch iawn i fod yn rhan o ddathliad arwyddocaol iawn ym mhentref Banwen, ym mhen uchaf Cwm Dulais, ddoe – cwm sydd wedi ennill sylw byd-eang yn ddiweddar trwy ffilm Pride am y gefnogaeth gafodd glowyr lleol yn ystod streic 1984-5 gan griw o bobl hoyw o Lundain.
Ond nid am y ffilm enwog honno oedd ein dathliad.

Cwm glo clasurol Cymreig yw Cwm Dulais, yn glwstwr o bentrefi rhubanog yn disgyn o ymylon Bannau Brycheiniog i lawr at afon Nedd ger Aberdulais. Pentrefi fel Banwen, Onllwyn, Blaendulais, a’r Creunant yn rhesi???????????????????????Egni DOVE panelli goleuach 2?????????????????????????????????????????????????????????? o derasau hir, ond gydag ambell i McMansion ac ystadau bychain o dai moethus hynod annisgwyl, bellach, i’w gweld hefyd.

Cwm tipyn yn ddi-arffordd yw e, heb broffeil uchel, o leiaf hyd at ddyfodiad Pride. Ond fel cymaint o’n cymunedau, gadawyd Cwm Dulais hefyd yn waglaw wrth i’r diwydiant glo droi cefn.
Cofiwch, mae yng Nglofa Cefn Coed amgueddfa i adlewyrchu profiad ofnadwy’r diwydiant ynni a fu ( ‘Y lladd-dy’ oedd yr enw lleol ar bwll Cefn Coed). Ac mae peiriannau enfawr yn dal i rwygo’r glo brig o’r pridd ar y gwastadeddau uchel ger Banwen a Dyffryn Cellwen a Choelbren.
Ewch i’r cwm. Er y prydferthwch, does dim yn amlwg iawn i’w ddathlu. Tlodi’n amlwg. Dadfeiliad. Diweithdra’n uchel.

Ond wrth i ni yrru i fyny’r cwm, cofio oeddwn i sut roedd pobl y cymunedau hyn wedi codi’n uwch na’r amgylchiadau creulon a osodwyd arnynt yn ystod llanw a thrai’r diwydiant glo.
Dyna blwyfolion Eglwys St Margaret yng Nghreunant yn y 1950 a 60au yn gosod ffenestri lliw hynod gywrain yn waliau’r adeilad. Fe’u lluniwyd gan Celtic Studios, Abertawe, dan ysbrydoliaeth yr athrylith Howard Martin.

Dyna Dai Francis o’r Onllwyn yn llefarydd huawdl dros gomiwnyddiaeth rhyngwladol, yn arweinydd cryf i undeb y glowyr, ac yn Gymro Cymraeg twymgalon wthiodd gyda Glyn Williams i sefydlu Eisteddfod y Glowyr ym Mhorthcawl. Parhau i ddarllen