Rhybudd Obama: Gallwn fod yn rhy hwyr gyda Newid Hinsawdd

“DYMA un o’r pynciau prin hynny sy’n golygu, oherwydd ei feintioli, oherwydd ei ehangder, os nad ydym yn ei gael yn iawn, efallai na fyddwn yn gallu ei droi ’nôl. A fyddwn ni ddim yn gallu addasu’n ddigonol. Mae’r fath beth â bod yn rhy hwyr pan ddaw hi i Newid Hinsawdd.”

Yr Arlywydd Barack Obama: "Nid problem i genhedlaeth arall yw Newid Hinsawdd."

Yr Arlywydd Barack Obama: “Nid problem i genhedlaeth arall yw Newid Hinsawdd.”

Dyna rybudd iasoer yr Arlywydd Barack Obama wrth gyhoeddi cynlluniau newydd i gwtogi ar allyriadau nwyon tŷ gwydr diwydiannau ynni yr Unol Daleithiau.

Cyfeirio oedd Arlywydd Obama at y ffaith bod llawer o wyddonwyr yn ofni mai Cynhadledd Newid Hinsawdd y Cenhedloedd Unedig ym Mharis – fis Rhagfyr nesaf – fydd y cyfle olaf i wledydd weithredu o ddifrif i ffrwyno cyfraniad dynoliaeth at y prosesau sy’n cynhesu’r Ddaear mor beryglus.

Rhybudd gwyddonwyr ers hir amser yw bod rhaid cyfyngu ar y codiad yn nhymheredd atmosffer y Ddaear – i lai na 2˚C o gymharu a lefelau cyn-ddiwydiannol.

Os gadawn i’r cynydd fynd yn uwch na 2˚C, yr ofn yw y bydd systemau naturiol y blaned yn troi’n anghyfeillgar iawn i ddynoliaeth. Mae cylchgrawn New Scientist am fis Awst yn dangos bod 4 allan o’r 5 prif astudiaethau arbennigol yn dangos ein bod eisoes wedi cyrraedd 1˚C yn uwch na’r ffigwr cyn-ddiwydiannol hwnnw (tua 1850-1899).

Mae’r disgwyl y bydd El Nino newydd y Môr Tawel yn profi’n anarferol o gryf eleni yn rheswm arall i gredu y bydd cynhesu’r Ddaear yn cyflymu. Disgwylir mai 2015 fydd y flwyddyn boethaf ers dechrau’r cyfnod diwydiannol (gan chwalu unwaith ac am byth yr honiadau dwl y daeth ‘Newid Hinsawdd i ben ym 1998’!).

Wrth baratoi at Gynhadledd Paris, felly, mae’r Arlywydd Obama wedi datgan ei fod am weld allyriadau nwyon tŷ gwydr yr Unol Daleithiau yn disgyn gan 32% erbyn 2030, o gymharu a lefelau 2005. Byddai hynny’n golygu cau cannoedd o bwerdai trydan sy’n llosgi glo a llawer iawn o byllau glo.

Yn naturiol, mae diwydiant glo America – a’u lobïwyr gwleidyddol – yn gandryll o wrthwynebus i’r cynllun. Felly, hefyd, ymgeiswyr Arlywyddol y Gweriniaethwyr sy’n gwadu newid hinsawdd. Beth bynnag am stormydd newid hinsawdd, mae America’n wynebu stormydd gwleidyddol chwerw iawn yn ôl patrwm cyfoes y wlad honno. Parhau i ddarllen

Gwrandawn ar Ffransis, Pab y tlodion, Pab y Ddaear

MAE pob cyfraniad i’r ymdrech i drysori’r Ddaear yn werthfawr. Mae cyfraniad gan Bab Eglwys Rufain yn arbennig felly.

“Faint o lengoedd sydd gan y Pab?” holodd Stalin un tro’n ddirmygus. Wel, mewn termau dylanwad ar laweroedd o bobl ledled y byd, myrdd o lengoedd.

Dyw hynny ddim yn golygu bod pawb, hyd yn oed y tu fewn i’r Eglwys Babyddol, yn croesawu pob arweiniad gan y Pabau. Mae gwrthwynebiad yr Eglwys i atal-genhedlu, er enghraifft, yn annealladwy yn wyneb cynnydd brawychus poblogaeth y byd.

Ond mewn cyfnod pryd mae corfforaethau pwerus yn gwthio globaleiddio arnom, gan roi mwy o bwys ar greu elw nac ar gynnal cymunedau dynol a gwarchod cynefinoedd bywyd gwyllt, mae cael cefnogaeth mor awdurdodol i’r mudiad sy’n trysori’r Ddaear i’w groesawu’n fawr.

Y Pab Ffransis - ei gylchlythyr yn galw arnom i wrando a gweithredu

Y Pab Ffransis – ei gylchlythyr yn galw arnom i wrando ar rybuddion a gweithredu i warchod ein Daear. Llun: tcktcktck.org

Felly, bydd cylchlythyr newydd y Pab Ffransis ar bwnc Newid Hinsawdd, Laudato Si’ (Molwn Ef) Ar ofal o’n cartref cyffredin, yn hwb anferth i’r ymdrechion i fynnu bod gwleidyddion yn cymryd bygythiadau Cynhesu Byd-eang o ddifrif. Dyma’i rybudd canolog:

‘Yn ôl pob tebyg, byddwn yn gadael sbwriel, chwalfa a bryntni i genedlaethau’r dyfodol. Mae twf prynwriaeth, gwastraff a newid amgylcheddol wedi gwasgu cymaint ar allu’r blaned i’n cynnal nes bod ein ffordd o fyw gyfoes, anghynaladwy, yn rhwym o achosi trychinebau … Dim ond trwy weithredu penderfynol, yma a nawr, y gellir lleihau ar effeithiau’r diffyg cydbwysedd presennol. Rhaid i ni ystyried ein cyfrifoldeb o flaen rheiny fydd yn dioddef o’r canlyniadau erchyll.’

Er mor llugoer yr ymateb i neges y Pab gan wleidyddion Gweriniaethol yr Unol Daleithiau – y mwyafrif ohonynt yn gwadu Newid Hinsawdd i blesio’r diwydiannau llosgi carbon – bydd rhaid i hwythau, hyd yn oed, wrando ar yr offeiriad dewr a heriol hwn pan aiff i annerch Cyngres America ym mis Medi. Ac nid dyn i wanhau ei bregeth wrth ystyried natur ei gynulleidfa yw’r Pab Ffransis.

Dylai ddod i bregethu ym Mhrydain hefyd. Ar ddiwrnod cyhoeddi Laudato Si’, roedd Llywodraeth Dorïaidd San Steffan yn cyhoeddi eu bod yn dod â chymorth i ffermydd gwynt ar dir i ben flwyddyn yn gynnar, sef y dull mwyaf llwyddiannus presennol o ynni adnewyddol. A dyma’r Llywodraeth sy’n gwthio ffracio arnom fel dull newydd o ryddhau CO2 i’r awyr. Newid Hinsawdd? Dim problem i’r Toris. Parhau i ddarllen

Hwnt ag yma ynghanol helyntion dynoliaeth a Daear

Y TRO hwn, post gyda nifer o bwyntiau cyfredol:

• Syfrdanu a thristáu wrth glywed bod yr Arlywydd Obama wedi caniatáu i gwmni Shell gynnal tyllu arbrofol am olew yn yr Arctig oddiar Alaska. Shell yn disgwyl llawer mwy o olew a nwy ym Mor Chukchi na Mor y Gogledd. Ergyd i obeithion am leihad mewn allyriadau carbon. Pob dymuniad da i’r bobl leol sy’n gwrthwynebu.

Pobl Seattle yn cynnal protest yn eu kayaks yn erbyn Shell sy'n bwriadu tyllu yn yr Arctig. Llun: N.Scott Trimble / Greenpeace USA 2015

Pobl Seattle yn cynnal protest yn eu kayaks yn erbyn Shell sy’n bwriadu tyllu yn yr Arctig. Llun: N.Scott Trimble / Greenpeace USA 2015

• Rhifyn 50 Mlwyddiant cylchgrawn Resurgence yn cynnwys dyfyniad gan Gwynfor Evans yn tanlinellu pwysigrwydd cymunedau bychain. Cafwyd y dyfyniad mewn erthygl gan Leopold Kohr yn rhifyn cyntaf y cylchgrawn ym Mai, 1966 – sef o fewn wythnosau i Gwynfor ddod yn AS cyntaf Plaid Cymru yn isetholiad Caerfyrddin.

• Ffieiddio wrth weld yn y Guardian bod corfforaethau amaeth-gemegol enfawr wedi bygwth y byddai TTIP (cynllun marchnata ‘rhydd’ sy’n cael ei drafod yn gyfrinachol rhwng yr UD a’r UE) yn gwrthwynebu unrhyw ymgais i gyfyngu ar blaladdwyr peryglus. Parhau i ddarllen

Etholiad San Steffan: Anwybyddu’r cwestiynau mawr, gan gynnwys Pobl a Phlaned?

Yn ei golofn yn yr Observer, mae’r newyddiadurwr gwleidyddol Andrew Rawnsley yn gresynu bod yr ymgyrch etholiadol ar gyfer Senedd San Steffan wedi’i gyfyngu cymaint gan ystrywiau tactegol y ‘spin doctors’. (Voters are being asked to go to the polls wearing blindfolds, Sul, Mai 3).

Barn Rawnsley yw bod ymgyrch 2015 wedi bod yn un nodedig wrth i’r pleidiau (traddodiadol, Sefydliadol) osgoi trafod y cwestiynau mawr.

Er enghraifft, meddai, cyfyngwyd pwnc lle Prydain yn y byd i ddim mwy na dadl ai pedair ynteu tair llong danfor sy’n hanfodol i gynnal system niwclear Trident. Does braidd dim son wedi bod am yr amgylchedd.

Pawb, wrth gwrs, yn galw am swyddi o ansawdd uchel, heb esbonio o ble y don nhw. Ceidwadwyr a Llafur yn gwneud eu gorau i osgoi manylu ar gwestiwn Ewrop. Ac yn methu’n lan ag ymateb yn gall i’r pwysau o’r Alban.

“Mae’r cwestiynau mwya’ sylfaenol yn aros heb eu hateb,” medd Rawnsley. “Rydym mewn niwl o ansicrwydd ynglŷn â pha fath o wlad y byddwn yn byw ynddi.”

Mae hynny’n sicr yn wir ynglŷn yr hyn a gyfeiria ato’n syml fel ‘yr amgylchedd’ – sef pwnc enfawr dyfodol Dynoliaeth a’r Ddaear. Roedden ni’n falch ar y wefan hon i longyfarch y pleidiau Ceidwadol, Llafur a Rhyddfrydwyr Democrataidd ar eu datganiad ar y cyd yn pwysleisio difrifoldeb y bygythiad newid hinsawdd ar ddechrau’r ymgyrch etholiadol.A chawsom ddatganiad gan Blaid Cymru i’r un perwyl.

Gwnaethom hynny gan ddisgwyl y byddai hyn yn thema o bwys yn ystod yr ymgyrch etholiadol. Gallai hynny wedi uno pawb y tu ôl i’r math o wasgu bydd ei angen yng Nghynhadledd Hinsawdd Paris ym mis Rhagfyr. Dyna’r gynhadledd sy’n cynnig y cyfle olaf, ym marn llawer, i sicrhau cytundeb cadarn i dorri ar allyriadau carbon fel bod y codiad yn nhymheredd y Ddaear yn aros dan 20C.

Ond mae cryn siom wedi bod nad yw pwysigrwydd cynhadledd Paris wedi derbyn dim sylw yn ystod y ffyrnigrwydd geiriol ailadroddus. A dweud y gwir, o ran yr etholiad fyddech chi ddim yn credu bod problem gyda ni o gwbl.

Diolch, felly, i’r Pab ac Eglwys Rufain am wthio’u rhybuddion am y niwed difrifol a wnawn i’n planed i benawdau’r newyddion am ddiwrnod neu ddau. A diolch, hefyd, i bapurau newydd y Guardian a’r Observer am yr ymgyrch y maent hwythau’n arwain i’n deffro o’n trwmgwsg.

Fel y gwyddom, er eu tawelwch tactegol, mae maniffestos prif bleidiau Ynys Prydain yn cynnwys datganiadau ar amrywiol faterion amgylcheddol. Da o beth yw bod gwefan ddefnyddiol Carbon Brief wedi gwneud gwaith ymchwil trylwyr i egluro’r polisïau hyn.

Felly, os hoffech gymharu ble mae’r gwahanol bleidiau’n sefyll ar Gynhesu Byd-eang, Newid Hinsawdd, ffracio ac ati, ewch at y linc ganlynol: http://www.carbonbrief.org/blog/2015/04/election-2015-what-the-manifestos-say-on-climate-and-energy/?utm_source=Weekly+Carbon+Briefing&utm_campaign=70b817606f-Carbon_Brief_Weekly_230415&utm_medium=email&utm_term=0_3ff5ea836a-70b817606f-303444901

Croesawu ‘Gwyddoniaeth – a mwy’

MAE gwefan Y Papur Gwyrdd yn falch iawn bod yr Athro Emeritws Gareth Wyn Jones o Brifysgol Bangor wedi cytuno i ni gyhoeddi’r erthyglau am Newid Hinsawdd a ymddangosodd ganddo yng nghylchgrawn newyddion Cymraeg Golwg yn ystod 2013.

Yr Athro Gareth Wyn Jones

Yr Athro Gareth Wyn Jones

Rydym yn siwr y bydd cael sylwadau awdurdodol gwyddonydd o statws yr Athro ar argyfwng cynyddol Dynoliaeth a Daear o gymorth mawr i bawb sy’n dymuno dysgu o ddifrif am y pwnc.

Rydym yn dechrau cyhoeddi’r erthyglau fel adnodd hawdd ei gyrraedd ar dudalen newydd, sef GWYDDONIAETH – A MWY.

Rydym hefyd yn lansio tudalen newydd arall dan y teitl LLYFRGELL. Nod y tudalen hwn yn rhoi cip i’r amrywiaeth o ffynonellau agorodd ein llygaid ninnau i’r niwed a achosir i systemau naturiol y Ddaear o ganlyniad i’n ffordd o fyw bresennol.

Wrth edrych at gynhadledd Newid Hinsawdd holl-bwysig y Cenhedloedd Unedig a gynhelir ym Mharis ym mis Rhagfyr, gobeithiwn y bydd datblygiad pellach gwefan Gymraeg Y Papur Gwyrdd yn gyfraniad i’r ymgyrch i barchu a gwarchod y Ddaear sy’n ein cynnal.

Delwedd

Undod i’w groesawu ar Newid Hinsawdd

Cytundeb bod systemau naturiol y Ddaear yn cael eu newid can weithgarwch dynol

Cytundeb bod systemau naturiol y Ddaear yn cael eu newid can weithgarwch dynol

SÊR stormydd plentynnaidd San Steffan yw David Cameron, Ed Miliband a Nick Clegg. Llongyfarchiadau iddynt, felly, am roi eu nonsens o’r neilltu ar ddechrau’r ymgyrch etholiadol i gyd-ddatgan rhybudd a her ynghylch Newid Hinsawdd.

“Newid hinsawdd yw un o’r bygythiadau mwyaf difrifol sy’n wynebu’r byd heddiw,” meddant yn unol.

http://www.theguardian.com/environment/2015/feb/14/cameron-clegg-and-miliband-sign-joint-climate-pledge

Mae’r unfrydedd barn annisgwyl hwn yn arwydd bod pryder go-iawn wedi treiddio i ganol y ‘sefydliad’ sy’n ein rheoli: pryder bod gweithgarwch dynol yn achosi newidiadau pellgyrhaeddol i systemau naturiol ein planed a bod hyn yn fygythiad i ni gyd. Arwyddocaol iawn oedd y croeso eang a gafwyd i’r datganiad, gan gynnwys yn rhyngwladol.

Da nodi geiriau clir y triawd rhyng-bleidiol Llundeinig bod rhaid creu byd carbon isel er mwyn ceisio ffrwyno’r nwyon tŷ gwydr sy’n achosi Cynhesu Byd-eang. A bod rhaid i’r tair plaid barhau i gydweithredu beth bynnag fydd canlyniad yr etholiad ar Fai 7.

Yn benodol, maen nhw’n pwyntio at Uwch-gynhadledd Hinsawdd Paris, fis Rhagfyr nesaf, fel cyfle i selio cytundeb i gyfyngu ar allyriadau CO2 yn y gobaith y bydd cynnydd tymheredd y Ddaear yn aros dan 2 radd C. Parhau i ddarllen

Dathlu paneli haul menter gydweithredol Egni

ROEDDEN ni’n falch iawn i fod yn rhan o ddathliad arwyddocaol iawn ym mhentref Banwen, ym mhen uchaf Cwm Dulais, ddoe – cwm sydd wedi ennill sylw byd-eang yn ddiweddar trwy ffilm Pride am y gefnogaeth gafodd glowyr lleol yn ystod streic 1984-5 gan griw o bobl hoyw o Lundain.
Ond nid am y ffilm enwog honno oedd ein dathliad.

Cwm glo clasurol Cymreig yw Cwm Dulais, yn glwstwr o bentrefi rhubanog yn disgyn o ymylon Bannau Brycheiniog i lawr at afon Nedd ger Aberdulais. Pentrefi fel Banwen, Onllwyn, Blaendulais, a’r Creunant yn rhesi???????????????????????Egni DOVE panelli goleuach 2?????????????????????????????????????????????????????????? o derasau hir, ond gydag ambell i McMansion ac ystadau bychain o dai moethus hynod annisgwyl, bellach, i’w gweld hefyd.

Cwm tipyn yn ddi-arffordd yw e, heb broffeil uchel, o leiaf hyd at ddyfodiad Pride. Ond fel cymaint o’n cymunedau, gadawyd Cwm Dulais hefyd yn waglaw wrth i’r diwydiant glo droi cefn.
Cofiwch, mae yng Nglofa Cefn Coed amgueddfa i adlewyrchu profiad ofnadwy’r diwydiant ynni a fu ( ‘Y lladd-dy’ oedd yr enw lleol ar bwll Cefn Coed). Ac mae peiriannau enfawr yn dal i rwygo’r glo brig o’r pridd ar y gwastadeddau uchel ger Banwen a Dyffryn Cellwen a Choelbren.
Ewch i’r cwm. Er y prydferthwch, does dim yn amlwg iawn i’w ddathlu. Tlodi’n amlwg. Dadfeiliad. Diweithdra’n uchel.

Ond wrth i ni yrru i fyny’r cwm, cofio oeddwn i sut roedd pobl y cymunedau hyn wedi codi’n uwch na’r amgylchiadau creulon a osodwyd arnynt yn ystod llanw a thrai’r diwydiant glo.
Dyna blwyfolion Eglwys St Margaret yng Nghreunant yn y 1950 a 60au yn gosod ffenestri lliw hynod gywrain yn waliau’r adeilad. Fe’u lluniwyd gan Celtic Studios, Abertawe, dan ysbrydoliaeth yr athrylith Howard Martin.

Dyna Dai Francis o’r Onllwyn yn llefarydd huawdl dros gomiwnyddiaeth rhyngwladol, yn arweinydd cryf i undeb y glowyr, ac yn Gymro Cymraeg twymgalon wthiodd gyda Glyn Williams i sefydlu Eisteddfod y Glowyr ym Mhorthcawl. Parhau i ddarllen

Blwyddyn Newydd Hapus – o ymgyrchu

AR derfyn 2014, dymunwn Flwyddyn Newydd Hapus a Llwyddiannus yn 2015 i bawb yn y mudiad amgylcheddol ledled y Ddaear.

Fe welodd 2014 y frwydr yn dwysau rhwng y corfforaethau a llywodraethau pwerus sy’n mynnu llosgi carbon dinistriol i’r blaned, a’r mudiadau call sy’n gosod lles y Ddaear a dynoliaeth yn gyntaf. Profodd cynhadledd hinsawdd rhag-baratoadol y Cenhedloedd Unedig yn Lima yn siom arall. Llwyddodd y cwmniau mawr carbon i amddiffyn eu buddiannau ariannol yn ystod y trafodaethau yno – ar draul gobeithion y byddem wedi dechrau creu system rhyngwladol i warchod cydbwysedd naturiol y blaned sy’n ein cynnal.

Bydd 2015 yn flwyddyn o bwys enfawr yn yr ymgyrch i leihau’r niwed a wnawn fel dynoliaeth i’r Ddaear. Rhagfyr nesaf, cynhelir cynhadledd hinsawdd o’r pwys mwyaf ym Mharis. Nod mudiad y Ddaear yw cael y gwledydd i gytuno ar doriadau llym ar allyriadau carbon er mwyn ceisio ffrwyno cynhesu byd-eang a newid hinsawdd. Ofn gwyddonwyr yw os na cheir cytundeb clir a chryf fel yna ym Mharis, byddwn wedi colli’r cyfle olaf i gadw’r codiad yn nymheredd y Ddaear o dan 2C gradd.

I’r mudiad amgylcheddol, felly, mae 2015 yn galw am ymgyrch fel nas gwelwyd erioed o’r blaen. Pob dymuniad da i bawb ohonom wrth wneud ein gorau dros fudiadau fel Cyfeillion y Ddaear.

O ran y wefan Gymraeg hon, ein bwriad yw ehangu eto yn gynnar yn y flwyddyn newydd. Byddwn yn creu adran newydd gydag erthyglau pwerus gan wyddonydd blaenllaw fydd yn esbonio pam mae’n holl-bwysig i ddynoliaeth fyw’n ysgafnach ar y Ddaear.

Felly, ie, Blwyddyn Newydd Hapus – o Ymgyrchu!

Magu hyder i ffrwyno newid hinsawdd

WEDI cytundeb hanesyddol Tachwedd 12 rhwng yr Arlywyddion Barack Obama a  Xi Jinping i’r Unol Daleithiau a Tsieina leihau eu hallyriadau C02, mae’r Arlywydd Obama yn magu hyder i weithredu i ffrwyno newid hinsawdd yn ystod ei ddwy flynedd olaf fel Arlywydd.

Dyma ddywedwyd ar flog gan ddau o swyddogion y Ty Gwyn, John Podesta a John Holdren: “Mae’r Arlywydd Obama yn credu bod gennym ymrwymiad moesol i weithredu ar newid hinsawdd, ac nad ydym yn gallu gadael planed i’n plant fydd y tu hwnt i’w gallu i’w hadfer.”

Yr hyn sy’n wynebu Obama yw brwydr enfawr gyda’r corfforaethau ynni carbon byd-eang sydd am losgi carbon, deued a ddelo, a’r Blaid Weriniaethol sy’n eu cynrychioli ac sydd bellach yn rheoli Senedd a Chyngress America.

Ond bydd ganddo gefnogaeth ledled y byd gan fudiadau cynyddol boblogaidd sy’n gweld bod dyfodol dynoliaeth ar y Ddaear yn dibynnu ar gyrraedd cydbwysedd newydd rhyngom a systemau naturiol y blaned. Dysgu ar frys i droedio’n ysgafnach yn lle damsang yn ddifeddwl er elw a hawddfyd tymor byr.

Bydd y ffaith bod Tsieina nawr yn cytuno a hynny yn arf gref iawn o blaid ymgyrch newydd Barack Obama a phawb sydd, fel yntau, am warchod ein Daear er cenedlaethau’r dyfodol.

Gwrth-Ffracwyr Cymru’n magu nerth

DANGOSODD Rali Cyfeillion y Ddaear a Mudiad Gwrth Fracio Cymru yng Nghaerdydd ddoe (Sadwrn, Hydref 11) fod yr ymgyrch holl bwysig i atal y tyllwyr nwy ffosil anghyfrifol yn magu nerth yn ein plith.

Dim ond un Arweinydd o’r pleidiau gwleidyddol oedd yn bresennol i siarad i’r cannoedd o flaen ein Senedd cenedlaethol, ond roedd pob plaid yn cael ei chynrychioli – ar wahan i’r Toriaid sy’n amlwg ym mhocedi’r corfforaethau ynni carbon.

Roedd yr Arglwydd Dafydd Wigley a Bethan Jenkins AC yno i darannu ar ran Plaid Cymru, Mick Antoniw AC fel aelod Llafur, William Powell o’r Democratiaid Rhyddfrydol a Pipa Bartolotti fel Arweinydd y Blaid Werdd yng Nghymru.

Cafwyd rhybuddion cryf ac unol y byddai caniatau ffracio yn gam hynod annoeth fyddai’n niweidio’n cymunedau a’r byd. Yr unig rai fyddai’n elwa fyddai’r cyfoethogion corfforaethol a’u gweision gwleidyddol yn San Steffan.

Fel dywedodd y Dr Gareth Club, pennaeth Cyfeillion y Ddaear Cymru: “Mae hyd yn oed y cwmniau ffracio’n cydnabod na fydd yn gostwng biliau ynni. Yn lle gwasgu am y dafnau olaf o danwyddau ffosil, fe ddylem fod yn lleihau gwastraff ynni ac yn datblygu potensial enfawr Cymru am ynni glan o’r haul, y gwynt a’r tonnau.

“Rydym yn gofyn i’n Prif Weinidog ddatgan moratoriwm ar ffracio. Mae gan Lywodraeth Cymru rheolaeth lawn dros gynllunio, felly fe allen nhw ei atal ar amrantiad.”

Wrth i’r llosgwyr carbon Toriaidd wthio’n galetach nag eriod i fynd ati i ffracio ymhob man – e.e. Owen Patterson yn y Daily Telegraph – byddai’n dda credu y bydd Llywodraeth Lafur Cymru’n taro nol yn gryf i warchod ein pobl a’n byd.

‘Dim Ffracio!’ ddylai fod y nod, gan fynd ati i sicrhau hwb anferth i ynni glan, adnewyddol, yn lle hynny. Dyna’r unig ymateb call i’r rhybuddion gwyddonol ynghylch peryglon cynhesu byd-eang a newid hinsawdd i bawb ohonom.

Roedd Rali sylweddol ddoe yn arwydd i wleidyddion yr holl bleidiau bod disgwyl arnynt i weithredu i ddweud “Na!” i ffracio. Ond bydd rhaid gwthio llawer

Dafydd Wigley'n annerch y Rali Gwrth Ffracio o flaen Senedd Cymru

Dafydd Wigley’n annerch y Rali Gwrth Ffracio o flaen Senedd Cymru

Tyrfa sylweddol yn y Rali Gwrth Ffracio

Tyrfa sylweddol yn y Rali Gwrth Ffracio

mwy eto arnynt cyn sicrhau buddugoliaeth yn y frwydr dyngedfennol hon.